2

Capaciteitstarief en de nieuwe nettarieven

Het energielandschap is volop aan het veranderen. We rijden vaker elektrisch, installeren zonnepanelen met thuisbatterijen en gebruiken het elektriciteitsnet voor verschillende toestellen tegelijk. Om ons elektriciteitsnet op zulke veranderingen af te stemmen en betaalbaar te houden voor iedereen, gaat vanaf 1 juli 2022 het nieuwe capaciteitstarief in Vlaanderen in. Dat tarief is voor alle duidelijkheid geen extra kost op je elektriciteitsfactuur, maar vervangt een deel van de huidige distributienettarieven die elke afnemer momenteel al betaalt.

Waaruit bestaat je elektriciteitsfactuur en wat verandert er?

Jouw elektriciteitelektriciteitsfactuur bestaat uit 3 onderdelen: de elektriciteitkost, de nettarieven en een aantal heffingen.

Elektriciteitsprijs

De elektriciteitprijs of -kost bestaat voor een groot deel uit de kost voor de geleverde elektriciteit. Daarnaast wordt hier een deel administratieve kost bij gerekend. Deze elektriciteitkost hangt daarom nauw samen met de keuze van jouw elektriciteitsleverancier en met je eigen energieverbruik. Eneco bepaalt de elektriciteitprijs aan de hand van een bepaald tarief. Het capaciteitstarief verandert dus niets aan de elektriciteitkost.

Nettarieven

De distributienettarieven zijn de tarieven die je betaalt om energie tot bij jou thuis te krijgen. Ze dienen om de kosten te dekken die de distributienetbeheerder maakt bij het aanleggen, onderhouden en vernieuwen van het elektriciteitsnet. In juli 2022 komt er een verandering in die nettarieven. Waarom veranderen die kosten? Elk jaar gebruiken we voor (elektrisch) vervoer en verwarming van onze huizen meer elektriciteit als alternatief voor fossiele brandstoffen. Maar dat kan in de toekomst zorgen voor alsmaar grotere piekbelastingen van het elektriciteitsnet.

Om dat te voorkomen, moeten we slimmer en gelijkmatiger onze elektriciteit afnemen van het net. Anders raakt het elektriciteitsnet in de toekomst mogelijks zelfs overbelast en moeten er zware investeringen gebeuren. Vanaf 1 juli 2022 zullen de nettarieven als gevolg deels berekend worden op basis van hoeveel je jouw elektriciteitsverbruik spreidt doorheen de dag. Zo word je beloond als je slimmer met je verbruik omgaat.

Belastingen, heffingen en toeslagen

De federale en regionale overheden heffen een aantal bijdrages, waaronder een energiebijdrage, een bijdrage groene stroom, bijzondere accijnzen voor elektriciteit en voor gas.

Wat is het capaciteitstarief?

Wat is het capaciteitstarief nu precies? Vandaag worden de distributienettarieven berekend op basis van je verbruik. Met de invoering van het capaciteitstarief midden 2022 in Vlaanderen zal een deel van de nettarieven voor elektriciteit niet meer afhankelijk zijn van de hoeveelheid elektriciteit die je verbruikt, maar van de piekmomenten in je verbruik. Die pieken kan de netbeheerder meten dankzij de ‘slimme’ of digitale meter. Als je beperkte stroompieken veroorzaakt en jouw verbruik van het elektriciteitsnet weet te spreiden, word je beloond en zal je dus minder betalen op je elektriciteitsfactuur. Met de juiste investeringen zoals zonnepanelen en een thuisbatterij neem je minder elektriciteit af van het net en kan je je afname ook beter spreiden. Dit zou dus een positieve impact op de elektriciteitsfactuur moeten hebben.

Waarom komt het capaciteitstarief er?

Waarom wordt het capaciteitstarief in juli 2022 ingevoerd? Het capaciteitstarief wordt geïntroduceerd om de distributienettarieven in de toekomst voor iedereen betaalbaar te houden. We weten dat in Vlaanderen het meest elektriciteit wordt verbruikt na de werkdag, tussen 17u en 20u.

Als het aantal elektrische wagens en warmtepompen in de nabije toekomst stijgt, lopen we een groot risico op overbelastingen op bepaalde momenten van de dag. De bedoeling van het nieuwe capaciteitstarief is vooral om grote pieken in elektriciteitverbruik te voorkomen. Anders zou de distributienetbeheerder onnodig moeten investeren in de verzwaring van het net. Dit zou het elektriciteitsnet minder betrouwbaar maken en leiden tot onnodige kosten voor de eindgebruiker. Met het capaciteitstarief wil de VREG de netverbruiker stimuleren om het elektriciteitverbruik te spreiden en geen te grote stroompieken te veroorzaken.

Wanneer wordt het capaciteitstarief ingevoerd?

Vanaf 1 juli 2022 introduceert de Vlaamse overheid het nieuwe capaciteitstarief. Vanaf dan verdwijnt ook het onderscheid tussen het duurdere dagtarief en voordeligere nachttarief voor de berekening van de distributienettarieven.

Hoe bereken ik het capaciteitstarief?

Met het uitrollen van digitale meters over heel Vlaanderen hebben netverbruikers en de netbeheerder meer inzicht in het elektriciteitverbuik van Vlaamse huishoudens. Vanaf 1 juli 2022 worden de nettarieven gedeeltelijk berekend op het gemiddelde van je maandelijkse gebruikspieken. Dan zal je minder betalen voor elke kilowattuur die je verbruikt, maar meer betalen als je hogere stroompieken veroorzaakt.
Hoe komt de berekening van het capaciteitstarief tot stand?

Stap 1

Jouw digitale meter houdt per kwartier jouw vermogen bij (in kW of kilowatt).

Stap 2

Uit deze kwartierregistraties haalt Fluvius telkens de maandpiek, d.w.z. het kwartier met het hoogste gemiddelde vermogen.

Stap 3

Iedere maand berekent Fluvius een gemiddelde van de maandpieken van de afgelopen 12 maanden.

Stap 4

Wanneer je een jaarlijkse afrekening krijgt, berekent Fluvius opnieuw een gemiddelde van de gemiddelde maandpieken van de afgelopen 12 maanden. Op die piek wordt het capaciteitstarief berekend.

Doordat de berekening op basis van het gemiddelde van de gemiddelde gebeurt zal een eenmalige verbruikspiek een zeer beperkte invloed op de elektriciteitsfactuur hebben.

Een klassieke meter kan je piekverbruik niet meten. Als je nog een analoge meter hebt, betaal je een vast bedrag, gebaseerd op een verbruikspiek van 2,5 kW. Dat is trouwens de minimale bijdrage in de netkosten. Let wel op: het capaciteitstarief vertegenwoordigt maar een deel van de netkosten. Het andere deel van de netkosten wordt nog steeds berekend op basis van je verbruik. Dat tarief is hoger bij een klassieke meter dan bij een digitale meter, dus is het interessant om een een digitale meter in huis te hebben.

Wil je graag een simulatie van het capaciteitstarief dat van toepassing is op jouw situatie? Dan kan je terecht op simulatornieuwenettarieven.vreg.be

Nieuwe nettarieven: enkele simulatievoorbeelden

Met onderstaande voorbeelden zie je het verschil tussen de elektriciteitsfactuur met een klassieke meter (Fluvius kent de gemiddelde maandpiek niet) en die met een digitale meter (Fluvius kent de gemiddelde maandpiek).

Simulatie 1: Een gezin met twee kinderen

Een gezin met 2 kinderen verbruikt gemiddeld 3.500 kWh per jaar. Met een klassieke meter en een dag- en nachtmeter betaalt het gezin in 2022 ongeveer €1.300 per jaar voor elektriciteit. De simulator schat de gemiddelde maandpiek van het gezin in op 4,26 kWh. Hun elektriciteitskost in 2022 is gestegen ten opzichte van 2021 door de stijgende elektriciteitsprijzen, maar dankzij het capaciteitstarief zijn de nettarieven bij hen licht gedaald.

Simulatie elektriciteitfactuur met een klassieke meter (bron: VREG).

Simulatie elektriciteitfactuur met een digitale meter (bron: VREG).

Simulatie 2: Een gezin met één kind, eigenaars van zonnepanelen

Laten we nog een voorbeeld nemen van een gezin dat 5 jaar geleden zonnepanelen geïnstalleerd heeft en een digitale meter bezit. Die zonnepanelen produceren 3.600 kWh per jaar. Hun jaarlijkse afname van het net bedraagtt 2.700 kWh terwijl hun injectie van de zonne-elektriciteit op het net 2.450 kWh is. De hoge elektriciteitprijzen zorgen ervoor dat het gezin meer betaalt voor elektriciteit dan vorig jaar. De simulator schat hun gemiddelde maandpiek in op 4,23 kWh, wat zorgt voor lagere nettarieven.

Simulatie elektriciteitfactuur met een klassieke meter (bron: VREG).

Simulatie elektriciteitfactuur met een digitale meter (bron: VREG).

Simulatie3: Een gezin met drie kinderen, eigenaars elektrische wagen en laadpaal thuis

In het derde voorbeeld bekijken we een gezin dat onlangs een elektrische auto heeft aangeschaft met een eigen laadpaal met een vermogen van 7,36 kW. Hoeveel de nettarieven voor het gezin bedragen met een digitale meter, hangt af van de mate waarin ze het laden van de wagen spreiden. Die verbruikt natuurlijk heel wat kWh en zou voor grote pieken kunnen zorgen. Daarom geeft de simulator verschillende scenario’s weer. Het gezin in dit voorbeeld zal ook een terugleveringsvergoeding ontvangen voor de elektriciteit die op het net wordt gezet (alleen van toepassing met een digitale meter). 
Als het gezin de elektrische auto oplaadt aan vol vermogen terwijl hun huishoudtoestellen werken, dan zal de gemiddelde maandpiek naar schatting 12,26 kWh zijn. In dat geval ligt de kost op hun elektriciteitsfactuur hoger dan vóór het capaciteitstarief.
Als het gezin de wagen ’s nachts oplaadt terwijl er geen andere huishoudtoestellen vermogen verbruiken, dan is hun gemiddelde maandelijkse piekverbruik lager (volgens de simulator 7,36 kWh). Ze betalen dan minder aan nettarieven.
Als het gezin een intelligente laadpaal laat plaatsen, spreidt die het elektriciteitverbruik automatisch voor hen. De simulator schat in dat geval een piek van 4,9 kWh in, wat een lagere kost aan nettarieven betekent.

Simulatie elektriciteitfactuur met een klassieke meter (bron: VREG).

Simulatie elektriciteitfactuur met een digitale meter (bron: VREG).

Gevolgen van de invoering van het capaciteitstarief

Vanaf 1 juli 2022 zal je het nieuwe capaciteitstarief op je elektriciteitfactuur zien verschijnen. Vlaamse huishoudens met een gemiddeld elektriciteitverbruik zullen het verschil niet merken als ze geen te hoge pieken veroorzaken. Maar wat voor gevolgen heeft het capaciteitstarief voor toestellen die veel verbruiken, zoals een elektrische auto, een warmtepomp of accumulatieverwarming? Voor deze ‘zware verbuikers’ zal het belangrijk worden om het elektriciteitverbruik te spreiden om hoge stroompieken te voorkomen.
Eigenaars van elektrische auto's zullen in functie van het elektriciteitsverbruik van de woning, het aantal kilometers dat ze rijden en hun rijgedrag op een intelligente manier de laadpaal gebruiken. Een 'slimme' laadpaal kan je helpen door het 'opladen' beter te spreiden over de tijd.

Oplossingen om te besparen met een digitale meter

Als je bewust met je elektriciteitverbruik omgaat en jouw vermogen weet te spreiden, zal het zogenaamde ‘piektarief’ voor jou weinig negatieve gevolgen hebben. Sterker nog, dankzij deze 4 tips kan je extra besparen op je elektriciteitfactuur met een digitale meter:

1. Meten = weten

Niet alleen de netbeheerder, maar ook jij kan je elektriciteitverbruik nauwkeurig opvolgen. Door de digitale meter kan je de spreiding van je verbruik en je piekverbruik in de gaten te houden, want het is de hoogste kwartierpiek per maand die meetelt voor de berekening van je tarief.

2. Wie spreidt, betaalt minder

Volg je je elektriciteitverbuik al op? Heel goed! Dan kan je met die informatie aan de slag. Let vooral op grote installaties die veel verbruiken of oudere huishoudelijke toestellen die vaak een hoger vermogen hebben. Die laat je best niet tegelijk werken.

3. Zet in op zelfverbruik

Zoals je in het simulatievoorbeeld hierboven kan lezen (voorbeeld 2), zijn zonnepanelen een uitstekende manier om deels zelfvoorzienend te worden in je elektriciteitverbruik. Installeer een thuisbatterij om je elektriciteit op te slaan en je opgewekte elektriciteit ook op andere momenten te gebruiken, zodat je jouw pieken beperkt.

4. Stuur slim aan

Het verbruik spreiden is een stuk makkelijker als de toestellen slim kunnen worden aangestuurd. Als je van plan bent een elektrische wagen te kopen, denk dan aan een intelligente laadpaal bij jou thuis. Die houdt namelijk rekening met het verbruik van de mensen in je buurt en past het laadvermogen aan. Ook andere grootverbruikers zoals elektrische warmtepompen kan je slim aansturen door ze tijdens periodes met minder elektriciteitsverbruik van andere toestellen te (laten) activeren.